Rekenen aan het weer

Met één druk op de knop laden we als zeiler gribfiles in speciale viewers, modules van navigatieprogramma’s of mobiele apps. Daarmee hebben we weer- en golfpatronen tot wel vijftien dagen vooruit in handen. Maar hoe betrouwbaar zijn ze eigenlijk en hoe komen ze tot stand? Zeilen spreekt met Ben Lankamp, meteoroloog en ict-er bij Weerplaza.nl. 

Tekst René Westerhuis  

Rekenmodellen

Op vier plekken in de wereld worden modelsimulaties voor weer en golven voor de gehele aarde doorgerekend: in de Verenigde Staten, in Europa, in Japan en in China. In de VS hanteert de verantwoordelijke organisatie, de National Oceanic and Atmospheric Administration (NOAA), twee modelsimulaties: GFS (Global Forecast System) en WW3 (Wave Watch). GFS omvat 22 elementen, waarvan vier op 64 niveaus en één op vijf niveaus, ofwel lagen in de atmosfeer (zie kader). Het raster is opgebouwd uit aaneensluitende gebieden van 40 bij 40 kilometer. “Europese meteorologische diensten werken samen binnen het Euro- pean Centre for Medium-Range Weather Forecast (ECMWF), dat met een gelijknamig rekenmodel werkt. Op grote lijnen is het aantal ele- menten gelijk aan GWS, maar het raster is met 17 bij 17 kilometer aan- merkelijk fijnmaziger. Anders gezegd, de resolutie is meer dan vier maal hoger”, aldus Ben Lankamp.

Verzamelen van gegevens

Basis voor een nieuwe simulatie is altijd een naar de werkelijke waarnemingen gecorrigeerd bestand van de vorige dag. “Het inlezen van de miljarden getallen en het draaien van het model vereist een gigantische rekencapaciteit. Ondanks dat het daaraan niet ontbreekt (zie kader) duurt het bijna een uur voordat de eerste nieuwe modelsimulatie uit de supercomputer rolt. Vervolgens wordt dit model ver- der bewerkt, waardoor na dertig tot vijftig herberekenin- gen zogenaamde ‘ensembles’ ontstaan, die de waarschijn- lijkheidsfactor in een uitwaaierende bandbreedte op termijn weergeeft. Uiteindelijk komt voor het totale wereldgrid viermaal daags (GFS) of tweemaal daags (ECMWF) een basisbestand beschikbaar met alle elemen- ten. Dat is een bestand met een enorme omvang, maar als geheel nog van weinig praktische waarde.”