Windparken groeien: zo verandert jouw wind op het water

Windschaduw op de Noordzee

Redactie Zeilen 13 dec. 2025 | 11:11

Actueel

Ze maken inmiddels vast onderdeel uit van onze horizon: windmolens. En in de nabije toekomst komen er nog heel wat extra parken bij. Hoog tijd dus voor een update, over de gevolgen van al die draaiende wieken op de wind en ook: de actuele regels op de Noordzee rondom windparken. Lees het hele verhaal in Zeilen 12/2025.

Bij windschaduw denken de meeste zeilers aan vuile wind van een andere boot, bomen of gebouwen op de wal of andere obstakels. Maar zeilers op het Markermeer, IJsselmeer en de Noordzee krijgen ook steeds meer te maken met windparken. Al die draaiende wieken bij elkaar oefenen uiteraard invloed uit op de wind. Gaat het over windschaduw, komt al snel het begrip zog-effect voorbij. Wat is dat precies?

Zog-effect

Achter de wieken van een windturbine neemt de windsnelheid af en wordt de luchtstroming turbulenter. Die windschaduw wordt ook wel het zog-effect genoemd. De windvlagen zijn onstuimig en veranderen vaak van richting. In eerste instantie speelt dit effect zich vooral af op grote hoogte. De ashoogte van moderne windturbines op zee ligt immers tegenwoordig rond de 100 meter. Nog geen twintig jaar geleden was de hoogte gemiddeld 50 meter, ongeveer de helft dus.
Maar niet alleen de turbines worden groter, ook het aantal per park neemt flink toe. Al die parken samen creëren één groot effect. Simon Watson, hoogleraar windenergie aan de TU Delft, zegt daarover in een interview met dagblad Trouw: “De windschaduw van al die molens smelt als het ware samen tot één grote schaduw. Omdat de parken steeds groter worden, neemt ook het zog-effect toe.”

Soms zijn de effecten van de verstoorde wind nog tientallen kilometers verderop te merken. Geen wonder dat de energiebedrijven tegenwoordig vooraf al laten berekenen wat het mogelijke verlies door het zog-effect is op de toekomstige energieopbrengst. Uit studies blijkt dat dit verlies soms wel kan oplopen tot 20 procent. Hoeveel energie er precies verloren gaat, hangt af van meerdere factoren. Denk aan de hoogte van de turbines, hun onderlinge afstand en opstelling, de windsnelheid en de luchttemperatuur op verschillende hoogtes boven het zeeoppervlak.

Zeilen 12/2025

Wil je de rest van dit verhaal lezen? Bestel nu een digitaal jaarabonnement op Zeilen, dan heb je direct toegang tot dit artikel en vind je in ons digitale archief nog veel meer. Bestel hier. Óf bestel een jaarabonnement 12x Zeilen+ digitaal lezen, dan krijg je maandelijks ons magazine thuisbezorgd én heb je met onze app altijd en overal de kennis van Zeilen tot je beschikking. Bestel hier.