Onderkoeling onder controle: tips voor winterzeilers en nieuwjaarsduikers

Koud water en zeilen zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Een onverwachte bui aan dek, doorvaren in de winter of als je donderdag 1 januari het nieuwe jaar inluidt met een frisse nieuwjaarsduik. Onderkoeling is een serieus risico. Wat vaak wordt onderschat, is dat het gevaar vaak ongemerkt begint, maar grote gevolgen kan hebben.

Onderkoeling ontstaat wanneer de lichaamstemperatuur onder de 35°C zakt. Dat kan gebeuren door koude wind, regen, natte kleding of — de grootste boosdoener — water zelf. Koud water voert warmte namelijk tot 25 keer sneller af dan lucht. Daardoor koelt het lichaam in korte tijd in rap tempo af. Zelfs als de buitentemperatuur relatief mild aanvoelt.

Zo herken je onderkoeling

Onderkoeling verloopt in drie fasen, die elk hun eigen signalen hebben.

Lichte onderkoeling (35–32°C)

• Hevig rillen
• Koude handen en voeten
• Slechte fijne motoriek
• Trager denken

Matige onderkoeling (32–28°C)

• Verward gedrag
• Slechte coördinatie
• Sterke vermoeidheid
• Verminderd rillen

Ernstige onderkoeling (<28°C)

• Bewustzijnsverlies
• Trage ademhaling
• Hartritmestoornissen
• Levensgevaarlijke situatie

Let ook op subtiele signalen na korte blootstelling — bijvoorbeeld tijdens een nieuwjaarsduik. Alcoholgebruik, vermoeidheid of weinig lichaamsvet kunnen het risico aanzienlijk vergroten.

Wat moet je doen bij onderkoeling?

1. Naar een warme, beschutte plek
Haal iemand zo snel mogelijk uit de kou en uit de wind.

2. Natte kleding uit, droge lagen aan
Verwijder natte kleding voorzichtig en isoleer met dekens of droge kleding.

3. Langzaam opwarmen
Gebruik lichaamswarmte, dekens en warme (niet hete) dranken — maar alleen als iemand volledig bij bewustzijn is.

4. Bij matige of ernstige symptomen: bel direct 112
En beweeg de persoon zo min mogelijk om hartritmestoornissen te voorkomen.

Hoe voorkom je onderkoeling aan boord?

• Draag thermische lagen en bescherm hoofd, handen en voeten.
• Eet en drink voldoende.
• Vermijd alcohol tijdens en vlak voor het varen (of de duik).
• Neem altijd droge reservekleding mee.
• Gebruik een droogpak of wetsuit bij risicovolle omstandigheden.

Kou hoeft geen bedreiging te zijn — met goede voorbereiding blijft het een onderdeel van het avontuur.

Benieuwd naar de watertemperatuur voor de waaghalzen die de nieuwjaarsduik gaan doen? Kijk dan hier.

{{ trans('customs.newsletter_signup.responsemsg') }}

{{ trans('customs.buttons.signup') }}

Vul een geldig emailadres in. {{ errors . email[0] }}

Bekijk ook

Onderkoeling in cijfers: dit doet elke graad met je overlevingstijd | Zeilen

De klok tikt vanaf seconde één

Actueel | 22 jan. '26

Met een surfplank naar de paus: missie voor statiegeld

Actueel | 22 jan. '26

Alles of niets: Sodebo Ultim 3 en de jacht op de Jules Verne Trophy

Actueel | 21 jan. '26

Onderkoeling op het water: wel of geen eten geven?

Actueel | 19 jan. '26

Beluga gespot voor Nederlandse kust: eerste sinds 1966

Actueel | 15 jan. '26

Watersportgala 2025: dit zijn de kanshebbers

Actueel | 14 jan. '26

De highlights voor zeilers op boot Düsseldorf 2026

Actueel | 07 jan. '26

Inschrijvingen ROST 4 open: tweejarige campagne richting Admiral’s Cup 2027

Internationale wedstrijden | 06 jan. '26

Broers Dieperink winnen Palamós: “Geen stress, gewoon ons eigen plan varen”