Zeezeilers van Marken geeft toelichting op de mastbreuk

Het Nederlandse zeiljacht Windshift verloor zaterdagochtend 15 augustus 2026 onverwacht haar mast tijdens een oversteek van de Shetlands naar Noorwegen. De zes opvarenden bleven ongedeerd. Schipper Hans Berghout neemt ons mee aan boord: Hoe is de mastbreuk ontstaan? Hoe kwam de reddingsdienst te hulp? En wat is er vervolgens met de mast en tuigage gedaan? Tot slot geeft Hans van der Berg, hoofdinstructeur van de Zeezeilers van Marken, een eerste evaluatie.

Windshift, een Dehler 44 uit de vloot van zeezeilschool de Zeezeilers van Marken, vertrok vrijdagavond 14 augustus 2026 vanuit Lerwick, op de Shetlandeilanden, voor een oversteek van ongeveer 200 mijl naar Noorwegen. Aan boord waren zes mensen, onder wie schipper Hans Berghout en co-schipper Simon, beiden instructeur bij de Zeezeilers.

De mastbreuk vond plaats onder relatief gematigde omstandigheden: Windshift voer ruime wind en de bemanning beschrijft een windkracht van drie tot vier beaufort. De giek was daarbij geborgd met een bulletalie. Rond 03.15 uur lokale tijd ging het plotseling mis. Zonder dat daar vooralsnog een bekende aanleiding voor is, brak de mast, ongeveer 30 zeemijl ten oosten van de Shetlands.

Daarmee is er op dit moment geen aanleiding om de breuk aan uitzonderlijk zwaar weer toe te schrijven. Wat er technisch precies is bezweken, moet uit nader onderzoek blijken. De Zeezeilers van Marken wil daar niet op vooruitlopen.

Schipper Hans Berghout vertelt

“Zelf lag ik net in mijn kooi toen ik het kabaal hoorde. Eerst lijkt het heel onwerkelijk om die puinhoop aan dek te zien, maar al snel stond iedereen in actiestand en zijn we aan de slag gegaan. Co-schipper Simon heeft de noodantenne geïnstalleerd, ik heb het plan gemaakt om de mast af te laten zinken.”

De bemanning handelde volgens de procedures en kreeg de situatie onder controle. Via een vissersschip in de buurt werd contact gelegd met de kustwacht en de reddingsdienst.

Berghout besprak met de reddingsdienst zijn plan om de mast zo veilig mogelijk los te krijgen. Directe assistentie was volgens de schipper niet noodzakelijk, maar hij wilde wel contact houden zodat hulp snel beschikbaar zou zijn als de situatie veranderde.

De Britse reddingsdienst RNLI adviseerde de bemanning om de verstaging niet zelf los te maken en voer vanuit Lerwick uit om assistentie te verlenen. Twee bemanningsleden van de reddingboot kwamen aan boord van Windshift met een grote kniptang.

Die bleek uiteindelijk niet nodig. Aan boord van Windshift was namelijk een accuslijptol aanwezig, onder meer voor dit soort noodsituaties. Daarmee kon de verstaging worden doorgeslepen. Dankzij de hulp van de reddingsdienst kon de mast gecontroleerd worden afgezonken. Daar is voor gekozen om te voorkomen dat de mast, met de nog aanwezige verstaging, verdere schade aan de romp zou veroorzaken.

Mast afgezonken

De hekstag bleef uiteindelijk als laatste verbinding met de mast over. Berghout zaagde deze zelf door: “Het deed me op een vreemde manier denken aan het moment waarop ik na de geboorte van mijn oudste zoon zelf de navelstreng door mocht knippen. In dit geval geen positief begin van een nieuw leven, maar wel heel indrukwekkend. Na veilige terugkeer in de haven hebben we met de hele bemanning uitgebreid en meerdere malen nagepraat en onze emoties kunnen delen. Dan merk je nog eens goed hoe heftig zo’n situatie is.”

Bekijk ook

Nederlandse zeilboot verliest mast voor kust van Shetland | Zeilen

Evaluatie en onderzoek

Hans van der Berg, hoofdinstructeur van de Zeezeilers van Marken, benadrukt dat de bemanning goed heeft gehandeld:

“Uit de eerste debriefing blijkt dat de schipper en bemanning bij dit ongeval adequaat hebben gehandeld, met prioriteit voor de veiligheid van mens en schip. Zij verdienen echt een pluim. De Britse reddingsdienst heeft daarbij geassisteerd, waarvoor wij hen bijzonder dankbaar zijn. De hulp van zulke professionals, die hier vaak als vrijwilliger dag en nacht voor klaarstaan, is goud waard. De oorzaak van de mastbreuk wordt nog onderzocht. We willen het zelf natuurlijk heel graag weten, maar speculeren heeft weinig zin. Vast staat dat alle verstaging van dit schip, volgens het grondige onderhoudsprotocol van de Zeezeilers, in 2025 geheel is vernieuwd. Bij goed onderhoud komt een mastbreuk zelden voor, maar is net als andere pechgevallen nooit helemaal uit te sluiten. Daarom nemen we dergelijke situaties ook mee in de trainingen voor onze instructeurs en voor gevorderden deelnemers, onder andere in onze sea-survival trainingen. Toch hoop je natuurlijk dat dit je nooit gebeurt, en zelf zijn we er ook flink van geschrokken. We zijn nu hard bezig met een goede afwikkeling voor de deelnemers die dit hebben meegemaakt, en gaan direct daarna door met professionele reparatie van de schade, zodat het schip weer met vertrouwen ingezet kan worden voor onze avontuurlijke zeilreizen.’

Bekijk ook

11e editie Zeilen Markerwaddenrally in de startblokken | Zeilen