Zeehondenpopulatie krimpt: wat speelt er in de Waddenzee?

Op de zandbanken van de Waddenzee liggen ze nog altijd: zeehonden die loom in de zon uitrusten. Toch gaat het minder goed met de populatie dan we denken. Cijfers laten zien dat vooral jonge dieren verdwijnen. Onderzoekers zijn daarom gestart met een verdiepend onderzoek naar de oorzaken achter de afname van de gewone zeehond.

Onderzoek naar afname van zeehonden

Wetenschappers van het Werelderfgoedcentrum Waddenzee (WEC, het voormalig Pieterburen) zijn samen met Universiteit Utrecht gestart met een uitgebreid onderzoek naar de teruglopende populatie van de gewone zeehond in de Waddenzee. Het project krijgt steun van het Wereld Natuur Fonds Nederland.

Het doel: begrijpen waarom het aantal zeehonden daalt, terwijl er nog steeds relatief veel pups worden geboren.

Veel pups, maar overleving onzeker

Jaarlijkse tellingen laten namelijk een opvallend patroon zien. Het aantal volwassen dieren neemt af, terwijl het geboortecijfer redelijk stabiel blijft. Dat wijst erop dat veel jonge zeehonden hun eerste levensjaar niet lijken te halen of verdwijnen uit de tellingen. Daardoor groeit de populatie niet verder en kan deze zelfs krimpen.

Dat is zorgwekkend, omdat zeehonden een belangrijke toppredator zijn in het ecosysteem van de Waddenzee. Veranderingen in hun populatie kunnen invloed hebben op de hele voedselketen in het gebied. Wetenschappers noemen zeehonden daarom vaak een “kanarie in de kolenmijn”: een soort die als eerste signalen geeft wanneer er iets verandert in het ecosysteem.

Analyse van duizenden zeehonden

Om de oorzaken beter te begrijpen analyseren onderzoekers gegevens van gestrande en overleden zeehonden. Sinds 2012 onderzoekt het WEC dode dieren uit het hele Waddengebied volgens een vast protocol.

Inmiddels is een dataset opgebouwd van ongeveer 2.300 zeehonden. Van deze dieren zijn gegevens en biologische monsters opgeslagen. Door deze informatie systematisch te analyseren hopen onderzoekers patronen te ontdekken. Daarom analyseren onderzoekers doodsoorzaken en gezondheidsgegevens.

Een deel van de gestrande dieren wordt verder onderzocht door pathologen van de faculteit Diergeneeskunde van de Universiteit Utrecht. Tijdens autopsies kunnen wetenschappers vaststellen waardoor een zeehond is overleden. Deze onderzoeken geven niet alleen inzicht in de gezondheid van zeehonden, maar ook in de toestand van het hele ecosysteem van de Waddenzee.

Zeehonden spotten tijdens een zeiltocht

Voor zeilers en wadvaarders blijven zeehonden een van de meest bijzondere ontmoetingen op het water. Vooral rond laagwater liggen ze vaak in groepen op zandbanken te rusten.

Wie ze met eigen ogen wil zien, kan tijdens een tocht over de Waddenzee regelmatig geluk hebben. Vaar altijd met respect voor natuur en dieren: houd afstand en verstoor rustende zeehonden niet. Klik hier om de erecode van de Wadvaarders te downloaden.