Orka's hebben opnieuw voor onrust gezorgd onder zeezeilers. Voor de noordwestkust van Spanje zijn in slechts twee dagen vijf interacties tussen orka's en zeiljachten gemeld. Eén van de boten zonk nadat een orka het roer zwaar had beschadigd. Hoe en waarom vallen orka´s specifiek het roerblad van zeiljachten aan?
Zeiljacht gezonken
Het ernstigste incident vond plaats op donderdag 23 juli 2026 voor de kust bij Estaca de Bares, het noordelijkste punt van Galicië. Het Zweedse zeiljacht Idem werd tijdens de oversteek aangevallen door een groep orka's, die zich – zoals bij vrijwel alle bekende incidenten – richtten op het roer. Door de schade verloor het schip zijn bestuurbaarheid en begon het water te maken.
Een passerend motorjacht nam de twee opvarenden aan boord, waarna de Spaanse reddingsdienst de reddingsoperatie overnam. Pogingen om het jacht naar de haven te slepen mislukten; zeiljacht Idem zonk uiteindelijk op ongeveer 1,3 zeemijl uit de kust. Beide opvarenden bleven ongedeerd.
Hoe en waarom orka´s het roerblad aanvallen? Bekijk de video:
Vijf incidenten in 48 uur
Op dezelfde dag werden nog twee andere zeiljachten door orka's benaderd in het gebied rond Estaca de Bares. Het jacht Chicharro liep roerschade op, maar wist op eigen kracht de haven van Viveiro te bereiken. Ook zeiljacht Kador meldde een aanvaring met orka's. Daarbij werd de romp geraakt, maar bleef de schade beperkt.
Een dag eerder moest zeiljacht Glatisant na een orka-interactie worden afgesleept nadat het roer was afgebroken. Ook eerder die week waren voor de kust van Asturië al meerdere meldingen gedaan van vergelijkbare incidenten. Daarmee lijkt de aandacht van de Iberische orka's zich tijdelijk te hebben verplaatst naar de noordwestkust van Spanje.
Theorie over het gedrag
Sinds 2020 zijn honderden interacties tussen Iberische orka's en vooral zeiljachten geregistreerd langs de Atlantische kust van Portugal, Spanje en de Golf van Biskaje. De dieren richten zich vrijwel altijd op het roer, waardoor schepen stuurloos kunnen raken. Motorboten lijken veel minder vaak doelwit te zijn.
Waarom de orka's dit gedrag vertonen, is nog altijd onduidelijk. Wetenschappers spreken onder meer over nieuwsgierigheid, spelgedrag of sociaal aangeleerd gedrag binnen een kleine groep. Bewijs voor opzettelijke agressie of 'wraakgedrag' ontbreekt (bron: YACHT - Alles rund ums Segeln). Het platform orcas.pt legt dit ook duidelijk uit in een vijfdelige youtube-serie.
Blijf op de hoogte via orcas.pt
Voor zeilers die de Atlantische kust van Portugal en Spanje bevaren, is het platform orcas.pt inmiddels een onmisbare informatiebron. Op de website is een actuele kaart te vinden met gemelde orka-interacties, zodat schippers vooraf kunnen zien waar recent activiteit is waargenomen. Ook kunnen zeilers er zelf waarnemingen en incidenten melden, waarmee de database voortdurend wordt aangevuld.
Wie een gratis account aanmaakt via orcas.pt kan bovendien meldingen en updates ontvangen over nieuwe interacties. Veel zeezeilers raadplegen de kaart dagelijks bij het plannen van hun route, zeker tijdens het tonijnseizoen wanneer de Iberische orka's zich langs de Portugese en Spaanse kust verplaatsen. Lees ook hier de do´s en dont´s.