Master and Commander prijsvraag: win een sextant!

Vanaf heden draait de film Master and Commander in de Nederlandse bioscopen. De verfilming van het …

Michael 27 nov. 2003 | 17:04

Nieuws

Nooit te verfilmen
De helden – de conservatieve, wat platte kapitein Aubrey en zijn vriend en tegenpool, de intelligente scheepsarts en geheim agent Maturin – achtervolgen na een verschrikkelijke aframmeling met hun kleine oorlogsschip Surprise de veel grotere Franse tweedekker Acheron. Vanaf de Braziliaanse kust, varen ze naar het zuiden, ronden in een adembenemende storm de Hoorn en achtervolgen ze de vijand naar de wateren van de Galapagos Eilanden, waar ze uiteindelijk het schip kunnen enteren en veroveren.
Als fan van O’Brian dacht ik dat zijn boeken nooit te verfilmen zouden zijn. Daar was alle reden voor. O’Brian sleurt zijn lezers mee naar een historisch moment, laat zijn hoofdpersonen spreken in de taal van die tijd en dwingt de lezer aan boord van een vroeg negentiende eeuws oorlogsschip. Een achtervolging die zo’n vijf maanden duurt, waarbij de schepen maar enkele keren elkaar in zicht krijgen, beslaat in zo’n boek dan ook de volledige 400 pagina’s. Vijf maanden aan boord van een overbevolkt oorlogsschip, alleen maar mannen aan boord, slechts spaarzame acties, het leek me het domein van de literatuur om zo’n verhaal boeiend te houden. Maar een film? En dat nog ook nog een Holywoodproductie? Bovendien heeft producer-regisseur en scenarioschrijver Peter Weir het zich met de keuze van deze episode uit het enorme oeuvre van O’Brian niet gemakkelijk gemaakt. In andere boeken spelen bloedmooie, maar meestal verraderlijke vrouwen een flinke rol en laaien de hartstochten hoog op. Dan wisselen land- en zeeavonturen elkaar af. Het moet voor een producent toch makkelijker zijn om met die ingrediënten een boeiende film te maken. Deze film speelt zich nagenoeg geheel af op volle zee, pas na een uur of twee mag Maturin in het adembenemende landschap op de Galapagos Eilanden bijna de evolutietheorie uitvinden. Voor het laatste krijgt hij de tijd niet, omdat die verdomde Fransen opduiken en dan is het knokken geblazen, op volle zee natuurlijk.

Tijdmachine
Weir heeft met een visueel medium een zelfde prestatie willen leveren als O’Brian in de literatuur. De kijker wordt in een tijdmachine gezet en tweeënhalf uur leeft hij aan boord van een vroeg negentiende eeuws oorlogsschip. Het is Weir, mede door het prachtige spel van Russell Crowe als Aubrey en Paul Bettany als Maturin uitstekend gelukt. Dat hij niet over één nacht ijs is gegaan, is goed te merken. Tal van musea heeft hij bezocht en historici geraadpleegd om tot in de details authentiek over te komen.
Met zo’n voorbereiding wordt het, zonder iets af te willen doen aan de film, een sport om hem op anachronismen of kleine foutjes te betrappen, een spel dat gezien de voorwoorden in de boeken ook veel liefhebbers van O’Brian spelen.
Een voorbeeld: In een andere scène motiveert Crowe de maten voor een gevecht met het statement: “Willen jullie dat je kinderen op Piccadilly de Marsaillaise zingen?” Het is in dat radio- en cd-loze tijdperk vol analfabeten onwaarschijnlijk dat de matrozen wisten wat de titel van dat Franse liedje was. Het werd als volkslied ingevoerd in 1795, maar juist weer door Napoleon verboden! Pas in 1815 werd het opnieuw als volkslied verkozen.
Hetzelfde spelletje kunnen we spelen omtrent nautische onwaarschijnlijkheden. Ook hier zijn het kleinigheden. De zeilen bollen niet altijd zoals verwacht kan worden bij de gesuggereerde windkracht. Bij heel licht weer maakt de Surprise nog voortgang met de zeilen bak. Als we het kielzog bestuderen zien we hoe dat kan: de dubbele schroeven van de Rose, de driemaster die in de film de Surprise speelt, staan in hun werk.
Er zitten ongetwijfeld nog meer kleine foutjes in de tekst en de beelden. Als u nog andere vindt, hoor ik dat graag. Gaan kijken dus!

Henk Bezemer

The far side of the World, het boek van Patrick O’Brian waar de film op is gebaseerd, komt in de Nederlandse vertaling uit onder de titel: Naar het einde van de wereld, Uitgever Atlas, Amsterdam. Prijs: E 19.90 en ISBN-nummer 9045009587. De uitgeverij zal het boek vóórdat de film in de bioscopen komt uitbrengen.

Film: Master and Commander – The far side of the world.
Vanaf 27 november in de bioscopen. Verfilming van boeken uit de Aubrey/Maturin-serie van Patrick O’Brian. Regie: Peter Weir.
Hoofdrolspelers: Russell Crowe, Paul Bettany, Billy Boyd.
Lengte: ongeveer 150 minuten, Website: www.masterandcommander.nl

Sextant en boeken
20th Century Fox, de filmmaatschappij die de film uitbrengt, vroeg ons of we een idee hadden voor een prijsvraag en stelde daar een koperen replica van een Davies-sextant – de eerste sextant uit de achttiende eeuw – ter beschikking.
De Nederlandse uitgever van O’Brian, Uitgeverij Atlas/Contact, levert de vijf boeken aan van Naar het einde van de wereld. Dus expliciet voor lezers van Zeilen:

Wie betrapt de film op de meeste historische onwaarschijnlijkheden en nautische vergissingen?

Stuur uw oplossingen vóór 20 december 2003 naar:
Redactie Zeilen
ovv ‘Master and Commander’
Postbus 2266
1000 CG Amsterdam