In 1986 verzette onder andere de IJsselmeervereniging zich met succes tegen het inpolderen van het Markermeer. Ook in 2026 strijdt ze voor natuurbehoud in het IJsselmeergebied, maar dan als Stichting Rechten van het IJsselmeer. “We willen een stem geven aan het IJsselmeer zelf.”
‘We halen nu niet meer de troep uit het water, maar het water uit de troep’
“Ja, in Nieuw-Zeeland is de voor Maori’s heilige Whanganui-rivier erkend als rechtspersoon, in Spanje de zoutwaterlagune Mar Menor. In Nederland zijn ze bezig met onder andere de Waddenzee. Het gaat om voogdijschap waarbij mensen met verstand van zaken spreken in het belang van dat gebied.”
“Je kunt denken aan een stoel aan tafel bij bijvoorbeeld het Bestuurlijk Platform IJsselmeergebied. Daarin hebben overheden zitting die de minister adviseren, terwijl het IJsselmeergebied zelf er geen stem heeft. Die kan worden verwoord door bijvoorbeeld een onafhankelijke ecoloog.”
“Een illustratie in het rapport Ecologisch Toekomstbeeld van Haskoning verbeeldt dit helder. In de punt van een piramide staan recreatie, transport en zandwinning. Onderin ligt het fundament: zoetwaterbeschikbaarheid, waterveiligheid en een gezonde ecologie. Zonder fundament stort de piramide in.”
“Vroeger gooide de slager aan het eind van de dag bij het strandje een bak slachtafval in het water. De volgende dag was het weg. Toen was dat heel normaal. Maar ook nu doen we dat nog steeds veel te veel, al is het minder zichtbaar. Denk aan pfas. Drinkwaterbedrijf PWN dat bij Andijk water wint uit het IJsselmeer, zegt duidelijk: ‘We halen nu niet meer de troep uit het water, maar het water uit de troep.’”
“We maken ons sterk voor het gehele IJsselmeergebied, op alle niveaus. Vroeger deden we dat vaak achteraf via procedures, maar tijdens de besluitvorming of nog voordat ideeën ontstaan werkt beter. We werken bijvoorbeeld veel samen met Coalitie Blauwe Hart, aan een landelijk verbod op pfas. En we praten mee in het adviserende Regionaal Overleg IJsselmeergebied. Ook Rijkswaterstaat krijgt steeds meer oog voor een gezonde natuur; dat zie je bijvoorbeeld aan de vismigratierivier door de Afsluitdijk bij Kornwerderzand. Dat project zit goed in elkaar en biedt ecologische meerwaarde.”
Lees meer over Stichting Rechten van het IJsselmeer.