Voor zeilers, door zeilers

Gevangen tussen keien en kou: solozeiler overleeft tweeënhalve dag op De Kreupel dankzij KNRM

Op een onbewoond eiland, maar dan echt...

Gevangen tussen keien en kou: solozeiler overleeft tweeënhalve dag op De Kreupel dankzij KNRM
solozeiler overleeft tweeënhalve dag op De Kreupel dankzij KNRM

Wat begon als een rustig weekend op het IJsselmeer, eindigde voor een Duitse solozeiler in een nachtmerrie. Zijn boot liep vast op de keien bij het onbewoonde eiland De Kreupel. Zonder marifoon, noodsignaal of werkende telefoon bracht hij tweeënhalve dag door in de kou – tot reddingboot ’t Span van KNRM Andijk hem vond. Zeilen sprak met de KNRM over het voorval.

Redding

Zondagochtend 9 november, 10:33 uur. De Kustwacht ontvangt een melding van een half gezonken jacht bij De Kreupel. De reddingboot ’t Span van KNRM Andijk is binnen een kwartier onderweg. “Toen we aankwamen zagen we het jacht tegen het dijkje liggen,” vertelt de woordvoerder. “Op de wal stond een kleine tent van zeilen. Daar zat hij in.”

De man was nat tot zijn middel — hij had door ruim anderhalve meter water naar de wal moeten waden — en zat er inmiddels al twee dagen. “Hij had niets meer te eten of te drinken, en geen enkele manier om contact te leggen. Maar dankzij de geïmproviseerde tent en meerdere lagen kleding was hij niet onderkoeld, alleen zwaar verkleumd.”

Om 11:20 uur was de reddingboot terug in Andijk. Daar kreeg de zeiler droge kleren, een warme douche en een stevige bak koffie. Later werd hij naar een hotel gebracht om bij te komen. Zijn Westerly Cirrus, zwaar beschadigd, is in opdracht van Rijkswaterstaat geborgen en naar Lelystad gebracht.

Een vergeten eiland op het IJsselmeer

De Kreupel is geen plek waar je zomaar even aanlegt. Het kunstmatige vogeleiland, ruim 70 hectare groot, ligt viereneenhalve kilometer uit de kust bij Andijk. Het bestaat uit ondieptes, velden en stenen dijken. Buiten het zomerseizoen is het gebied grotendeels afgesloten; er komen nauwelijks boten voorbij. “Een redding daar, in november, dat is uitzonderlijk,” zegt de KNRM.

De omstandigheden rond het moment van schipbreuk waren verraderlijk rustig: een zuidwestenwind kracht 3, met koude nachten van rond de acht graden en water van tien tot elf graden. Een val in het water betekent dan dat je binnen een half uur onderkoeld kunt raken.

Wat ging er mis?

De man was vrijdag 31 oktober voor anker gegaan om van de stilte te genieten. Maar het anker hield niet — de stenen ondergrond bood te weinig grip — en de wind draaide. Zijn boot liep vast op de keien, raakte lek en zonk deels. Een marifoon had hij niet aan boord. Noodsignalen ook niet. De batterij van zijn telefoon was leeg.

Hij probeerde nog te seinen naar passerende schepen, maar er kwam niemand. Twee dagen lang zat hij alleen op het eiland, met niets dan zeilen, natte kleren en de hoop dat iemand hem zou vinden.

“Het laat zien hoe dun de lijn kan zijn tussen een rustige vaartocht en een levensbedreigende situatie,” zegt de KNRM. “Eén lege batterij, één verkeerde ankerplek – en je zit vast op een plek waar niemand komt.”

De lessen voor zeilers

Volgens de KNRM draait het niet alleen om de juiste uitrusting, maar vooral om voorbereiding en bewustzijn. Een marifoon is geen luxe, maar een redmiddel. Met een DSC-functie (en natuurlijk via kanaal 16) kun je direct contact maken met de Kustwacht, Handig voor wanneer je alleen vaart. Voor wie geen vaste marifoon heeft, is er de KNRM Helpt-app: één druk op de knop en de redders weten precies waar je bent.

Ook noodsignalen zijn onmisbaar. De KNRM raadt aan om naast handfakkels ook andere essentials aan boord te hebben, zoals een EPIRB of PLB – compacte zenders die automatisch een noodsignaal uitsturen met je positie. Op de nieuwe voorlichtingspagina van de KNRM, knrm.nl/noodsignalen, worden de verschillen helder uitgelegd.

Tot slot: onderschat het anker niet. Controleer altijd de bodemsoort, kies voldoende ketting (zo'n drie tot vijf maal de waterdiepte), en houd rekening met winddraaiing. Rond De Kreupel is de ondergrond hard en stenig; veel ankers houden daar slecht. Een ankeralarm op je plotter of telefoon kan het verschil maken tussen slapen in stilte – of wakker worden op de keien.

De KNRM vat het simpel samen: “Rustig weer op het water kan in een paar uur omslaan. Zorg dat je niet alleen van het uitzicht, maar ook van je veiligheid kunt genieten.”