Tochtje van niks

Vanuit Amsterdam zeilt Toine Heijmans in een Jeanneau Espace uit 1987, die tevens dienstdoet als kantoor. Iedere maand schrijft hij een column voor Zeilen. Onderstaande column werd gepubliceerd in Zeilen 06/2026.

Column: Tochtje van niks

Nee, het zit niet mee. Maar de pieren van IJmuiden strekken zich kalm en geruststellend uit in de kruivende zee. Dagen van gedonder op het werk, toch rollen de golven rustig onder de romp door. In de toekomst ligt verdriet maar aan de horizon staat een vage voorjaarszon; warmte prikt al door de koude nevels heen.

Vreemd hoe snel de belabberde week verdwijnt, op zomaar een vrijdagavond aan boord. Alle zorgen lossen op in de routine, de concentratie, de kameraadschap en de verwachting die hoort bij een zeiltochtje op de Noordzee. Het lost niks op maar laat je weer helder denken, of maakt in elk geval wat ruimte. Want even is er weinig anders dan dat bootje en de zee.

We rollen de zeilen uit en dan is het stil op de bekende geluiden na: sissend water, zacht gerammel in de kombuis, meer verhalen

Onderweg met wat bevriende schepen naar Scheveningen, bekend terrein, lang weekend, niks spectaculairs, toch een expeditie. ’s Avonds door het Noordzeekanaal, en tegen middernacht ligt alles klaar in de donkere haven, in dertig knopen wind en een akelige miezer. Hoofdlampen laten de zeilpakken glimmen, het gooien van de lijnen, het brullen van motoren, het gieren door de stagen. Het bier in de kajuit, de verhalen. Alles wat eerder die dag gebeurde lijkt alweer voorbij.

Nee, het zit niet mee. Mijn been doet zeer, het geneest te traag, het is gekmakend. Maar ik mag mee met de prachtig doorleefde zestigvoeter van een vriend: voor het eerst sinds de val en de operatie weer een zeilbroek aan, zeillaarzen, zeilmuts. Alles past nog.

Voorzichtig een landvast gooien, draaien aan een lier. De kajuittrap is steil, binnen gaat een vloerluik open; mijn vriend repareert de V-snaar van een dynamo in het licht van een zaklamp. Bijna alles is te repareren, denk daar maar aan.

Het weerbericht en het getij en de pruttelende marifoon, ze drukken de rotweek weg. Het slapen in een hut, met de geluiden van water en wind dichtbij. Alle zintuigen zijn hier nodig, dat zal het zijn.

De boten deinen als schaduwen in de stormnacht, het eerste daglicht valt zwartblauw door een dekluik naar binnen. We ontbijten zoals zeilers ontbijten: met verhalen. Met ervaring. Ja, de stroom zal naar het zuiden lopen, en wij mogen mee op de smalle rug van een hogedrukgebiedje. Gooi maar los. Bakboord de haven uit, een loodsboot stuift voorbij, recht de vierkante golfslag tussen de pieren in. Alles hier is altijd nieuw en toch vertrouwd.

Meeuwen duiken loodrecht in het water: daar is de kentering. We rollen de zeilen uit en dan is het stil op de bekende geluiden na: sissend water, zacht gerammel in de kombuis, meer verhalen. Of iemand koffie wil.

De stranden zijn nog leeg, de windmolenparken rukken op, een plukje zeeschepen ligt voor anker – alles is zoals het hoort te zijn. De jassen kunnen uit, en daarna kunnen de jassen weer aan. Het is ingewikkeld en eenvoudig tegelijk. De wind krimpt en neemt af, de motor gaat aan, de wind neemt toe, de motor kan uit, het is een tochtje van niks en toch een wereldreis.

Den Haag doemt op als een spiegeling, alsof de stad niet bestaat. Die hoogbouw: drukte om niets. Wie van zee komt, bekijkt alles ineens van de andere kant. De betere. Varen, geen vluchten, het is een manier om de omstandigheden het hoofd te bieden. Omstandigheden verdwijnen niet, verdriet blijft verdriet, maar de Noordzee deint de komende tijd wel mee.

Verkeerscentrale op de marifoon: geen tegenvaart van belang.

Publicaties Toine Heijmans

Toine Heijmans is schrijver en columnist voor de Volkskrant. Vanuit Amsterdam zeilt hij in een Jeanneau Espace uit 1987, die tevens dienstdoet als kantoor. Eerder verschenen van zijn hand de roman Op zee en de vaarverhalenbundel Marifoonberichten. Voor zijn nieuwste boek Verwaaid selecteerde hij de beste columns uit vijf jaar Zeilen. Toine schaamt zich niet voor het espressoapparaat in de kombuis.

Bekijk ook

Column: Weten wat je doet | Zeilen