GPS-verstoring op zee: herken jamming en spoofing voordat het misgaat

Kan jouw kaartplotter worden misleid? Dit zijn de risico's

Gps vertelt je tot op de decimeter nauwkeurig waar je bent. Die informatie is handig, maar ook zeer gevoelig, zeker met alle onrust in de wereld. Hoe merk je nu op de boot dat een gps-signaal wordt verstoord, wat is jamming en spoofing eigenlijk, en moet je deze zomer uit voorzorg een sextant meenemen? Lees het hele verhaal in Zeilen editie 08/2026.

In een bericht van het Watersportverbond vorig jaar werd gewaarschuwd voor verstoringen op de Noordzee. Dat lijkt nu niet aan de orde, zoals je in het kaartje van Noord-Europa ziet (zie pagina 48). Op zich is dat logisch: de stoorzenders hebben een beperkt bereik. Ze staan op land en gelukkig is WestEuropa geen oorlogsgebied.

Wie, wat, waar?

Toch is verstoring door stoorzenders niet uitgesloten, en ook atmosferische verstoringen of zonnevlammen kunnen het gps-signaal verstoren. Vertrouwen op 100 procent juistheid van de gps is dus hoe dan ook geen goed idee. De Oostzee is nog een ander verhaal: hier wordt het gps-signaal aan de (zuid)oostkant regelmatig zwaar verstoord. Vorig jaar toonden Poolse onderzoekers aan dat er op dat moment in ieder geval een sterke stoorzender aan de kust van de regio Kaliningrad stond.

De oorlog tussen Rusland en Oekraïne zorgt ook voor verstoringen in de Zwarte Zee. Niet per se een populaire zomervakantiebestemming onder Nederlandse zeilers, maar wereldzeilers moeten wel oppassen. Zo worden ook regelmatig gps-verstoringen vanuit Israël en Syrië gemeld, en bij de Golf van Oman rondom Dubai, en rondom India. Deze informatie komt wel vooral van vliegtuigen en is daardoor verre van compleet: de meeste vliegtuigmaatschappijen ontwijken oorlogsgebieden.

De reden voor verstoringen is somber, maar eenvoudig: met name drones maken gebruik van gps om autonoom een doel ver achter de frontlinie te raken. Door gpssignalen in een bepaald gebied te verstoren of onbruikbaar te maken, wordt het voor een vijandelijke partij aanzienlijk moeilijker om goedkope drones en raketten hun doel te laten treffen.

Zeilen 08/2026

Wil je de rest van dit verhaal lezen? Bestel nu een digitaal jaarabonnement op Zeilen, dan heb je direct toegang tot dit artikel en vind je in ons digitale archief nog veel meer. Bestel hier. Óf bestel een jaarabonnement 12x Zeilen+ digitaal lezen, dan krijg je maandelijks ons magazine thuisbezorgd én heb je met onze app altijd en overal de kennis van Zeilen tot je beschikking. Bestel hier.

Tekst: Geert Folkertsma