Drie open bootjes dwars door Friesland: Team Valk

Wat is leuker dan met een goed zeilende open boot, met een dektent voor de nacht, de groene wereld van Friesland te ontdekken? Juist… Niets! En dus trekt de redactie van Zeilen met drie kleine bootjes dwars door Friesland: Team Valk, Team Randmeer en Team Fox. Het doel: laten zien hoe leuk het is om op de bonnefooi door Friesland te trekken met een boot die je hier overal kunt huren. Het volledige artikel is te lezen in Zeilen 08/2026 en voor abonnees hier digitaal. In dit eerste deel van drie: Team Valk met Ben Rutte, Hoofdredacteur Zeilen, aan de helm.

Team Valk

We hebben niks te klagen: het waait, we hebben drie dagen de tijd, een geweldige Valk met dektent, kampeeruitrusting en een wel heel makkelijk strijkbare mast. Ik zeil met Joost, mijn oude studiemakker die me hier ooit, ergens in 1991, fatsoenlijk leerde zeilen op een Valk. Samen met andere vrienden maakten we de Friese meren onveilig: overdag op het water, ’s avonds in de kroegen. Het is een feest om te ervaren dat ‘gewoon’ ongecompliceerd zeilen nooit verder weg is dan een ritje naar Friesland. Zodra Joost en ik bij Hoora in Heeg aan boord stappen van Joustra , onze gloednieuwe Valk, merken we: deze bootjes zijn er alleen maar beter op geworden! Valstoppers op de mast, een gasveer om de mast met één handje te strijken zonder het voorstag los te hoeven maken, en een fluisterstille elektromotor die je binnen een tel te water laat.

Klaar… af!

Na proviandering in de lokale supermarkt mét aanlegkade gooien we los. Vanuit Heeg verzamelen we op het starteiland Rakkenpolle en ontmoeten onze collega’s op de Fox en de Randmeer. Na het bewonderen van elkaars boten wijst ieder zijn plan op de kaart aan voor een rondje Friesland.

Het waait heerlijk zuidwestelijk, een knoop of tien. De zeilen gaan omhoog, we maken samen een paar rondjes voor fotograaf Eric en beginnen onze tocht. Wat zeilt zo’n Valk toch heerlijk makkelijk. Het is niet raar dat deze boot zo populair is onder zo veel verschillende zeilers. Bullet- en foolproof, simpel en vergevingsgezind en toch uiterst veelzijdig. Joost en ik hebben het plan om via IJlst naar Sneek te varen, om dan via de Sneeker Oudvaart met een interessante omweg bij de Terkaplester poelen uit te komen. Het nabijgelegen Terherne is een sympathiek dorp waar we vroeger graag kwamen. In ruil voor een vrijdagavondje afwassen in de lokale herberg mochten we dan de rest van het weekend met een Randmeer op pad.

Een prettige rust komt over de boot als we tussen de rietkragen langs Heeg varen. We slaan bakboord uit, om halfwinds noordwaarts naar Osingahuizen te zeilen. De mast gaat voor het eerst naar beneden, en de fluisterstille elektromotor geeft ons een klein zetje door de brug. Echt nodig is dat niet met een vaarboom en peddel aan boord, maar we permitteren ons de luxe.

Achterbuurt

Via de Wijnsloot bereiken we de achterkant van IJlst. Het is beslist geen achterbuurt: mooie woonhuizen aan het water en een woonwijkje met zijn eigen haven. Van de twee vaste bruggen die we passeren kijken we al nauwelijks meer op. De Zoolsloot slingert richting Jutrijp, en we moeten een paar slagen maken om alle bochten te halen.

De oevers zijn prachtig groen en vol leven. Rietzangers vliegen op als we op het allerlaatste moment overstag gaan en de rietpollen op een haar na missen. De elektromotor steekt ingeklapt best een stukje uit achter de spiegel. Als je op de vierkante meter aan het kruisen bent moet je opletten om niets te raken.

Brio-race

En als je hier niet oplet zie je de afslag naar Sneek over het hoofd en eindig je in een doodlopende sloot. Joost vertelt dat hem dat ooit een goede klassering in de Brio Zeilmarathon kostte. Ik heb zelf ook al een paar keer meegedaan aan dit geweldig leuke zeilevenement vanuit Terherne, waarbij je met een open boot al zeilend, jagend en bomend zo’n zestig kilometer dwars door Friesland racet. Vandaag en morgen volgen we een groot deel van de route.

Als we op Sneek aanvaren via de Grote Brekken belt fotograaf Eric. “Kunnen we elkaar treffen in het centrum van Sneek?” Eenmaal in het centrum van de zeilmetropool herinnert de brugwachter van de Opperhuizenbrug ons eraan dat het grootzeil nu echt naar beneden moet. Via de Stadsgracht komen we bij de Waterpoort waar we een rondje zeilen voor een mooie foto. Sneek ademt aan alle kanten watersport. Overal vind je aanlegplaatsen en steigers, werven en jachtverhuurders en liggen skûtsjes te wachten op competitie.

Na de foto is het later dan gedacht en koersen we direct naar het Sneekermeer via het starteiland. In de verte zien we een rood jachtje over het water schuiven. Het is de Fox van Yorick, die morgen in Akkrum zijn bemanning oppikt, maar vandaag nog solo vaart. De rode romp gaat prachtig door het water in het avondbriesje op het Sneekermeer. We kunnen elkaar goed bijhouden en zeilen in formatie door de Heerenzijlbrug. De Terkaplesterpoelen glinsteren in het avondlicht. Na een rondje langs een aantal Marrekrite-plekjes kiezen we uiteindelijk de allermooiste: een beschut vaartje tussen de eilandjes Kleine Acht en Brouwers Acht.

Vastlopen, losduwen

In de aanloop naar ‘ons’ vaartje ga ik te laat overstag en lopen we aan de grond. “Dat hoort bij de ervaring,” roep ik optimistisch. Even hangen aan een kant, fok bak en wachten. Er gebeurt niets. Dan maar een duw met de onmisbare vaarboom.

We drijven weer en vijftig meter verderop leggen we naast de Fox aan voor de nacht. Het gras op ‘ons’ eiland is in een smalle baan gemaaid en vormt een kronkelend voetpad rond het eiland. Verspreid om het eiland liggen een stuk of vijf boten, iedereen heeft het rijk voor zich alleen. We koken in de avondzon en zetten in een mum van tijd onze dektent op. Matje uitrollen en alles is klaar voor de nacht. Vroeger sliepen we met vier man in een Valk: voeten in het voor- en achteronder en hoofden bij elkaar in het midden. Ik ben blij dat we nu met twee man een stuk meer ruimte hebben.

Morgenstond

De bomen op ons eiland ruisen in een matig zuidoostelijk windje als we na het ontbijt en frisse ochtendduik weer verder gaan met als bestemming Sloten. Na de Heerenzijlbrug en een koffie- en sanitaire stop wachten we een overkomende bui af. Eenmaal weer op weg zeilen we een skûtsje achterna, richting Goingarijp. Hoog aan de wind lopen we in, maar telkens als er weer wat kan worden afgevallen, gaat het er vandoor.

Als het skûtsje afbuigt naar Sneek duiken wij zuidwaarts de Noorder Oudeweg in richting Zeilboerderij Rufus. Dit is mijn favoriete opkruissloot richting Langweer, en gelukkig is hij wederom niet bezeild. We maken tientallen slagen en worden gaandeweg weer steeds beter in dit heerlijke spel om terrein te winnen en elk vlaagje en langswalletje te benutten.

Langweer is een ontzettend leuke pleisterplaats met legendarische kroegen, maar vandaag laten we ze rechts liggen. Eenmaal op de Langweerderwielen slaan we bij Boornzwaag linksaf, de Scharsterrijn in richting het Tjeukemeer. Er zijn andere Valken bezig met hetzelfde, en dus ontstaat er als vanzelf een wedstrijd. Joost en ik laten zien wat we waard zijn. De goed zeilende Hoora Valk met hagelwitte nieuwe zeiltjes helpt vast mee, want zelfs in de luwte van Boornzwaag houden we de boot aan de gang en uiteindelijk laten we de concurrentie ver achter ons.

Ondertussen houden we de lucht goed in de gaten. Er komt een onweersfront aan en dat krijgen we liever niet midden op het Tjeukemeer over ons heen. Wij varen door, maar bij Oldeouwer knopen we toch maar even vast in het schattige haventje. Snel leggen we de dektent over de giek. De donkere vingers van het front komen al over en binnen een paar tellen volgt de wind. Het water komt met bakken uit de lucht. Wij zitten heerlijk droog te genieten van al dat geweld.

Een uurtje later klaart het wat op en in de laatste miezer zeilen we het Tjeukemeer op. Na dit frontje is het wat kouder geworden; we trekken allebei een extra trui aan onder ons zeilpak. We maken lange slagen door de Follegasloot en steken de Groote Brekken over richting Sloten. We hebben het rijk alleen en doen ons best om voor de schemer aan te komen. Er komt nog een buitje over, maar het kan ons weinig deren: de tocht voelt nog steeds zonnig en zorgeloos.

In een miezerregen zeilen we de avond in. De beloning is prachtig: om half tien varen we Sloten binnen, de kleinste van de Friese elf steden, en een parel van een stadje. We leggen onze Valk pontificaal midden in het centrum aan. Ondanks dat we de pech hebben dat alle horeca net dichtgaat, worden we toch warm verwelkomd. De eigenaar van restaurant ’t Bolwerk, dat eigenlijk gesloten is, voorziet ons van twee gratis biertjes om aan boord op te drinken. Bij café De Zeven Wouden mogen we onze accu opladen en morgen komen ophalen. We horen dat de hele stad zich voorbereidt op het historisch Kijkfeest Sloten, dat hier over een paar dagen wordt gevierd. Alles gaat terug naar het jaar 1588 en de Slag om Sloten wordt nagespeeld. Een aanrader, zegt iedereen die we hier spreken.

Volle accu en koffie

De volgende ochtend is onze accuvriendelijke cafébaas natuurlijk meteen ons koffieadresje. Met een vers croissantje van de bakker in de hand zeilen we het Slotermeer op naar Balk. De wind is wat verder opgestoken en aan de wind glijden we over de golfjes van het Slotermeer naar het westen, op weg naar een Friese plaats waar ik nog niet eerder was: Balk aan de Luts.

We gaan zo lekker dat een meevarend motorjachtje ons niet kan bijhouden. Bij Lutsmond zien we rijen en rijen Valkjes en daar kruisen we zo ver mogelijk de Luts op. Balk is een watersportcentrum bij uitstek, met een aantal gerenommeerde zeilscholen zoals de Ûlepanne en de Stipe. De zeilbootjes liggen mooi in het gareel te wachten op nieuwe pupillen, of op Zeilen -lezers die na lezing van dit artikel niet kunnen wachten om een Valk te huren en hier op pad te gaan.

Ooit inspireerde Balk de dichter Herman Gorter tot zijn beroemde gedicht Mei , dat hij hier deels schreef. Het dorp werd rijk in de boterhandel en heeft een historische kern waar de Luts lieflijk doorheen stroomt. Een goede plek om met je Valk tot in de dorpskern te varen en inkopen te doen in de winkels langs het water.

Als we de Luts weer afvaren is de wind verder aangetrokken. We gaan via Woudsend terug naar Heeg en dat betekent ruime wind op het Slotermeer met een zuidwestenwind die richting vijf beaufort gaat. We geven onze Valk de sporen en we klokken dik in de acht knopen met een rifje in het grootzeil. Het Slotermeer is eigenlijk te klein voor deze heerlijke snelheden.

Door het boerenland

Woudsend is prachtig onder de Hollandse luchten, maar we stoppen er niet: onder zeil spoeden we ons door de brug die opengaat voor ons en een paar andere zjachten. Dan gaan we bakboord de Woudsender Rakken op richting het Heegermeer. Deze vaart slingert prachtig door het boerenland, als we eenmaal de recreatiebebouwing hebben afgeschud. Een kudde koeien drinkt uit de sloot en kijkt niet op of om als we langs sjezen.

Het laatste stukje van onze tocht gaat over het Heegermeer waar we precies aan lagerwal overheen zeilen, met inmiddels een dikke vijf beaufort. Hoge golven klotsen in de kuip. Overal om ons heen varen Valken en Randmeren waarop zeilles gegeven wordt. De pupillen, volledig ingepakt, zeilen maximaal gereefd in en uit de luwte van de Rakkenpolle, waar we eergisteren onze tocht begonnen.

We leggen nog even aan in de luwte van het eiland voor een duik in het water voordat we de boot gaan inleveren. Naast ons puffen de leerlingen van een middelbare school uit Veenendaal even uit in het zonnetje na een inspannende ochtend. Ze zijn al aardig nat geworden op het grote meer maar hun ogen staan vol enthousiasme. Hopelijk wordt hier de volgende generatie zeilers geboren die Friesland per Valk gaat verkennen en ontdekt hoeveel vrijheid, plezier en genot je dat kan opleveren.

Tekst: Ben Rutte. Beeld: Eric van den Bandt en team Valk.

Verder lezen?

Het volledige artikel is te lezen in Zeilen 08/2026 en voor abonnees hier digitaal. Nog geen abonnee? Bestel nu een digitaal jaarabonnement op Zeilen, dan heb je direct toegang tot dit artikel en vind je in ons digitale archief nog veel meer. Óf bestel een jaarabonnement 12x Zeilen+ digitaal lezen, dan krijg je maandelijks ons magazine thuisbezorgd én heb je met onze app altijd en overal de kennis van Zeilen tot je beschikking. Bestel hier.

Bekijk ook

Drie open bootjes dwars door Friesland: Team Randmeer | Zeilen